Leiden: "Minister, maak werk van de Voedselwet"
De voedselomgeving in Leiden is overwegend ongezond. Dat blijkt uit de nieuwe ‘Voedseldrukmonitor’ van Amsterdam UMC, die de voedselomgeving van tien steden in kaart heeft gebracht die deelnemen aan de City Deal Gezonde en duurzame voedselomgeving. Wethouders van de onderzochte steden roepen de minister van VWS, Sophie Hermans, gezamenlijk op om vaart te maken met de aangekondigde Voedselwet. Die moet gemeenten in staat stellen om nieuwe ongezonde voedselaanbieders te weren in gebieden waar het aanbod al overwegend ongezond is.
Voedselomgeving en voedselaanbod
De voedselomgeving bestaat uit de aanwezige voedselverkooppunten en het gezonde en ongezonde voedselaanbod waaraan bewoners in een gebied worden blootgesteld. In tien jaar tijd is 77% van de buurten van alle tien de gemeenten die hebben meegedaan aan een onderzoek nóg ongezonder geworden. Ook ligt 93,6% van de middelbare en mbo-scholen in deze steden in een ongezonde voedselomgeving.
De nieuwe onderzoeksmethode van het Amsterdam UMC meet in welke mate bewoners in een gebied worden blootgesteld aan ongezond voedselaanbod. Daarbij is gekeken welk deel van het aanbod binnen de Schijf van Vijf valt, gecombineerd met beoordelingen van experts over de gezondheid van het aanbod.
Pieter Krol, wethouderHuisvesting kwetsbare doelgroepen, Zorg, Welzijn en Asiel: “De voedselomgeving heeft groot effect op de gezondheid van inwoners. De gemeente Leiden zet zich daarom in voor een gezonde voedselomgeving. Zeker voor jongeren en kinderen is het belangrijk dat ze gezond kunnen opgroeien. De onderzoeksresultaten laten zien dat de landelijke overheid nu echt vaart moet maken met de aangekondigde Voedselwet, zodat gemeenten meer instrumenten krijgen om beter te sturen op een gezondere voedselomgeving. Uiteraard blijven we ons in Leiden samen met organisaties in de stad ook inzetten op voedseleducatie, bijvoorbeeld via de Baby Groente Tas en het Leidse schooltuinprogramma”.
Gemeenten vragen Rijk om beter instrumentarium
De uitkomsten van het onderzoek zijn voor de gemeente Leiden en de andere onderzochte gemeenten aanleiding om opnieuw aandacht te vragen voor de aangekondigde Voedselwet. De wethouders van de tien gemeenten doen gezamenlijk een dringend beroep op de minister van VWS om vaart te maken met deze wet. Die moet gemeenten meer juridische mogelijkheden geven om te sturen op een gezonde en duurzame voedselomgeving. Bijvoorbeeld rond scholen en in wijken waar het aanbod van ongezond eten sterk overheerst.
Liesbeth Velema, expert voeding en gedrag bij het Voedingscentrum: “Wat mensen eten wordt grotendeels bepaald door het aanbod en door marketing. Omdat ons brein aangetrokken wordt door vet, suiker en zout, zijn die producten moeilijker te weerstaan. In een omgeving waarin ongezond aanbod sterk overheerst, is het daardoor erg moeilijk om gezond te kiezen.”
Grote gevolgen voor de volksgezondheid
De ongezonde voedselomgeving draagt bij aan gezondheidsproblemen. Ongeveer de helft van de volwassenen in Nederland heeft overgewicht. Als er niets verandert, stijgt dat naar verwachting in 2040 naar 64%. Ook heeft ongeveer één op de zeven Leidse kinderen van 2 tot 14 jaar overgewicht. Daarnaast at in 2023 minder dan de helft van de Leidse jongeren van 13 tot 16 jaar dagelijks groente en fruit. Overgewicht vergroot het risico op onder meer diabetes type 2 en hart- en vaatziekten en brengt hoge maatschappelijke kosten met zich mee.
Het onderzoek is uitgevoerd door Amsterdam UMC in opdracht van de City Deal Gezonde en duurzame voedselomgeving. In totaal zijn alle buurten in de tien deelnemende gemeenten onderzocht: Almere, Amsterdam, Breda, Den Haag, ’s-Hertogenbosch, Groningen, Leiden, Rotterdam, Utrecht en Tilburg.