Jaarstukken 2020 en Kaderbrief 2021-2025 en aangeboden aan gemeenteraad

Donderdag 10 juni heeft wethouder Paul Dirkse (Financiën) namens het college van burgemeester en wethouders de Kaderbrief 2021 - 2025 en de Jaarstukken 2020 aangeboden aan de plaatsvervangend voorzitter van de Leidse gemeenteraad, Walter van Peijpe. In de kaderbrief beschrijft het college de kaders voor het opstellen van de Programmabegroting 2021-2025. De jaarrekening geeft een overzicht van alle concrete resultaten en kosten en opbrengsten in 2020.

De jaarrekening over 2020 sluit met een positief resultaat van € 19,4 miljoen. Een substantieel deel van dit resultaat heeft betrekking op activiteiten die (nog) geen doorgang konden vinden in 2020, maar die doorlopen in 2021. Na verrekening van reserves en overheveling van budgetten voor de doorlopende activiteiten, sluit het jaar met een overschot van € 1,3 miljoen. Dit wordt toegevoegd aan de concernreserve.

Paul Dirkse: “2020 was in alle opzichten een jaar dat ons lang bij zal blijven. Het coronavirus en de maatregelen tegen verspreiding raakten onze samenleving op vrijwel elk aspect. We hebben gezien dat Leidenaren voor elkaar klaar staan en met elkaar een uitweg weten te vinden. Het college heeft daar veel respect voor en koestert de samenwerking met de stad, die op vele fronten met allerlei partijen uit de stad intensiever is geworden. De rijksmiddelen die we ontvingen hebben we hier goed voor kunnen benutten.”

De gezondheidscrisis had in ieder geval tot gevolg dat de innovatiekracht van de stad vol in de schijnwerpers kwam te staan, bijvoorbeeld met de vaccinontwikkeling op het Leiden Bio Science Park. Tegelijk werd de andere Leidse pijler, de historische binnenstad boordevol cultuur en horeca, ongenadig hard geraakt. En diverse projecten en beleidsvoornemens kwamen stil te staan door de crisis. Bij sommige begrotingsposten is minder geld uitgegeven dan vooraf was voorzien. Per saldo heeft dat dus geleid tot een plus in de jaarrekening.

Dirkse: “Voor financieel optimisme is echter geen plaats. We zullen de effecten van deze beperkende coronaperiode nauwgezet moeten blijven volgen. Daarnaast is er onzekerheid over de geldstroom vanuit het gemeentefonds en de herverdeling daarvan en over de uitkomsten van de kabinetsformatie, waarin besluiten moeten worden genomen over de financiering van het sociaal domein.”

Het overschot van 2020 geeft in ieder geval de mogelijkheid om de korte termijn effecten van de coronacrisis te blijven bestrijden. Daarvoor is het werk van het Social impact team, om Leidenaren die om steun verlegen zitten zo goed mogelijk door de crisis heen te helpen, van groot belang.

Paul Dirkse: “Deze kaderbrief komt op een moment dat we weer perspectief zien na de coronaperiode. Het college wil koers houden voor een groene, sociale en ondernemende stad maar er zijn onzekerheden en tegenvallers. Uiteraard leggen we weer een structureel sluitende begroting voor, met perspectief op herstel. Daarin staat voorop dat iedereen mee moet kunnen blijven doen in onze stad. Leiden is een sociale stad. Het college zorgt ervoor dat, ondanks de zorgen van onvoldoende bekostiging vanuit het rijk voor jeugdzorg en huishoudelijke ondersteuning, dat zo blijft.

Daarnaast zijn we in staat om de investeringen in duurzame en betaalbare woningen, in schoon vervoer, in groen en klimaat, in scholen en sportaccommodaties te blijven financieren. Verder maken we pas op de plaats, zoals het een college in het laatste jaar van haar raadsperiode ook past. Dit college beschouwt het als haar plicht om de boel op orde te laten zijn voor een nieuw stadsbestuur. Zeker zo kort na een crisis, waarna het eropaan komt om met vereende krachten de stad sterker terug te laten veren.”

Organisatie

Bij het netjes achterlaten hoort ook een organisatie die in staat in om haar taken uit te kunnen voeren. De effecten van een jaar thuiswerken, weinig fysieke ontmoetingen en onzekerheid over perspectief, zijn merkbaar. Er is in de coronacrisis een fors beroep gedaan op de organisatie. De organisatie heeft aangeven dat de rek eruit is, dat er voor de huidige taken en plannen meer ambtelijke capaciteit nodig is dan de gemeente nu heeft. Het college ziet de noodzaak van deze oproep. Het heeft besloten te voorzien in 50% van de gevraagde extra benodigde ambtelijke capaciteit, en om voor de overige 50% zichzelf te beperken in taken en plannen. Dit werkt het college verder uit in aanloop naar de programmabegroting. Daarnaast stelt het college ook extra geld beschikbaar voor capaciteit bij Servicepunt71 om ontstane knelpunten in de bedrijfsvoering op te lossen. 

De financiën - meer in detail

De overdracht van taken uit 2015 op het gebied van jeugdzorg en de wet maatschappelijke ondersteuning hebben een grote invloed op de begrotingen van gemeenten. Er is de afgelopen twee jaar veel onderzoek gedaan naar de bekostiging van dit sociaal domein. De verwachting is dat de rijksoverheid gemeenten in de komende jaren financieel tegemoet zal komen, en dat tekorten in de financiering van de jeugdhulp en abonnementstarief Wmo op zijn minst grotendeels worden gecompenseerd. En mogelijk wordt het gemeentefonds uitgebreid. Dat zal leiden tot extra inkomsten voor gemeenten, maar deze mag de gemeente van toezichthouder de provincie pas inboeken als het nieuwe kabinet de landelijke afspraken heeft gemaakt. Omdat compensatie van tekorten in het sociaal domein nog geen gelopen race is, kiest het college in deze kaderbrief voor twee parallelle sporen:

  • Binnen het financiële “hek” rondom het sociaal domein komt een taakstelling van € 6,9 miljoen in 2025. Deze taakstelling komt overeen met de resterende tekorten binnen het “hek”.
  • Behoedzaamheidsmarge in de meerjarenbegroting. Deze verhoogt het college nu met € 2,2 miljoen in 2025, zodat de omvang overeenkomt met de resterende taakstelling binnen het “hek”.

De tekorten in het sociaal domein en daarmee samenhangende noodzaak om de behoedzaamheids-marge te verhogen, maken dat het college op dit moment nagenoeg geen financiële ruimte heeft voor nieuwe beleidsambities boven op de afspraken uit het beleidsakkoord. Op korte termijn heeft de gemeente bovendien te maken met een lagere uitkering uit het gemeentefonds als gevolg van een daling van het aantal inwoners. Hoewel de inschatting is dat het hier om een tijdelijk effect van coronareisbeperkingen betreft, werkt het negatief door in de algemene uitkering voor de komende jaren. Het college verwacht dat dit na de coronacrisis weer zal bijtrekken. In 2023 en 2024 worden enkele duizenden nieuwe woningen worden opgeleverd.

Als de gemeente in de komende jaren van de rijksoverheid extra geld krijgt voor het sociaal domein, kan daarmee de taakstelling binnen het “hek” verlaagd worden. De vrijval van de behoedzaamheidsruimte zou dan bijvoorbeeld benut kunnen worden voor financiering van activiteiten die wel relevant zijn voor de stad maar die niet structureel gedekt zijn in de meerjarenbegroting. Hierbij gaat het in het bijzonder om de volgende activiteiten: ondersteuning van Economie071, Structurele subsidie voor Leiden Bio Science Park, programma Leiden Kennisstad, Plankosten LBSP, budget voor uitvoering van woonbeleid, continuering van inzet cultuurcoaches, continuering van het Leids Mediafonds en inzet van het zogenoemde Preventie interventieteam.

Behoedzaam begroten

De investeringen van de komende jaren, onder andere in duurzame en betaalbare woningen, groen en klimaat, sportaccommodaties, de Leidse Ring Noord, schoolgebouwen en rioolvernieuwing, leiden tot een hogere schuldquote in het gemeentelijke huishoudboekje. “Behoedzaam begroten” blijft hierbij het devies. In de berekening van jaarlijkse kapitaallasten bij deze investeringen gaan we uit van een rekenrente van 3%. In de praktijk leent de gemeente nu echter tegen een tarief van gemiddeld 0,5%. Dit verschaft ons een buffer welke met 2,5% aanzienlijk ruimer is dan bij veel andere steden.

Naast de Kaderbrief 2021-2025 en de Jaarstukken 2020 stuurt het college de gemeenteraad de volgende financiële stukken:

  • Eerste voortgangsrapportage 2021
  • Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2021-2025
  • Vermogensbeheer Grondexploitaties 2021-2025

Gemeenteraad

De gemeenteraad zal de stukken de komende weken uitgebreid behandelen. In de gemeenteraadsvergadering van 24 juni geven alle fracties hun algemene beschouwingen. Daarna bespreken de verschillende raadscommissies de stukken. Op 13 juli vindt de verdere behandeling plaats in de gemeenteraadsvergadering.

De volledige planning van de behandeling van deze stukken door de raad is te vinden op

https://gemeenteraad.leiden.nl.

Stukken

Alle stukken zijn te bekijken via https://gemeente.leiden.nl/bestuur/financien.

•           Jaarstukken 2020

•           Eerste voortgangsrapportage 2021

•           Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2021

•           Vermogensbeheer Grondexploitaties 2021-2025

•           Kaderbrief 2021-2025